Warao
Idioma aglutinante hablado por
unas 50.000 personas (los waraos) en el Delta del Orinoco, en Venezuela.
Se ha intentado establecer parentezco entre este idioma y otros sin éxito alguno.
Dialectos
Se ha discutido sobre la existencia o no de verdaderos dialectos. Los waraos mismos dicen que hay variantes de su idioma
incomprensibles entre ciertos grupos.
Fonética
Morfología y Sintaxis
Sustantivo
Formación de sustantivos compuestos:
- arotu: apelativo de profesión
- ibijiarotu: médico
- joarotu: brujo
- dosarao: soldado, guardia
- koina: apelativo de instrumento
- sitakoina: máquina de escribir
- yaburukoina: escalera
- noko: apelativo de locación
- janoko: lugar del chinchorro, casa
Adjetivo
- El comparativo de superioridad se forma con kuarika.
- "Tobe bero taera kuarika."
- El tigre es más fuerte que el perro
- El comparativo de inferioridad se forma con yajoto y sabuka.
- "Simo dijaba sabuka."
- La miel es menos dulce.
Números
- 1 Isaka
- 2 Manamo
- 3 Dijanamo
- 4 Orabakaya
- 5 Mojabasi
- 6 Mojomatana isaka
- 7 Mojomatana manamo
- 8 Mojomatana dijamo
- 9 Mojomatana orabakaya
- 10 Mojoreko
- 20 warao isaka (un warao)
Verbo
Lista de palabras del warao
- abajo: joaika
- agua: jo
- ahora: ama
- amar: amar
- amargo: ajera
- amarillo: simosimo
- animal: domu
- anochecer: ana
- año: joida
- aprender: namina
- aprender bien: naminabu
- ayudar: saneta
- bajar: nanaka
- balsa: diri
- blanco: joko
- boca: doko
- buenos días: yakerara
- burbuja: koba
- buscar:najobu
- cabeza: kua
- calor: iji
- cama: yajinoko
- cansado: basa
- carato: ejota
- cerrar: itaro
- cerro: jota
- cifra: nowara
- cielo: najamutu
- cinco: mojobasi
- cintura:kabe
- ciudad: janokosebeida
- clítoris: dobahi
- cobija: simara
- codo: obaka
- comer: najoro
- corazón: kobe
- culebra: juba
- dedo: mohi
- él: tai
- escuchar: noko
- flor: tokoyo
- grande: ida
- grasa: toi
- grito: koita
- guerra: dariha
- gusano: kimi
- hablar: wará
- hombre: nibo
- hoy: ama
- hueco: kojo
- hurto: erijisa
- iguana: yoana
- instrumento: koina
- leer: teribú
- libertad: koyobo
- libro: karata
- madre: dani
- movimiento: diko
- mujer: tida
- nosotros: oko
- nuera: natororani
- obeso: toi
- obscuridad: imajana
- padre: dima
- pensar: obojona
- pez: jomakaba
- risa: eno, mare
- rojo: simo
- tú: iji
- unir: majá
- vidrio: botoro
- viejo: nobo
- vosotros: yatu
- yo: ine
- zambullirse: kobo
- zancudo (especie de mosquito): kojoboto
- zapatos: omunamu
- zorro: kebiji
- zumbido: zeneneee
- zurdo: mojokabaya
Algunas expresiones
Respuestas posibles:
- Bajukaya: Tengo salud
- Bajuka sabuka: Regular
- Ajuka yana: No estoy bien
- Asida: Mal
- Yakera: Bien
- Yakera sabuka: Regular
- Omi: Adiós
El Padre Nuestro en Warao
Karima, najamutuata jakutai, Jiwai yatomanetekunarai. Jirujuna rujanu rijana. Najamutuata jiaobojona eku abaya. Raina eku
monukajase jiaobojona eku abakunarai. Kanajoro ama saba jakutai taisi kamoau. Kaisiko asiraja nonajakutai taisi kuare barinaka
kaobojona bereaoko. Taisi monuka kaobojona asirajasi kuare barinaka bere. Kayakara minaka jau. Tiarone asiraja arotuma amojekumo
kejeronu. Iji are Airamo tane rujakitane ja. Iji are jijara taeraja. Iji are Airamowitu. Amén.
Bibliografia
Enlaces externos

